„Misli srpski“ Milovan Vitezović
Iznad istorije, ratova i država, koju stvaraju moćne vojskovođe, u kojoj se pokazuju do mita neustrašivi junaci, stoji istorija ljudske borbe da se čovek, ljudi i narodi što više uzdignu,, to jest istorija ljudskog mira i pregnuća.
To je istorija ljudske civilizacije, ta čudesna brojanica kultura naroda.
Tu istoriju stvaraju oni koji su umom i duhom najmoćniji. Među njima opet se izdvajaju junaci vekova i naroda.
U ukupnoj istoriji srpskog naroda i istoriji njegove kulture izdvaja se ličnost Save Nemanjića, prvog srpskog arhiepiskopa, utemeljitelja duhovne istorije Srba.
On je predosetio istoriju naroda koju treba ostvariti i odvažio se da je prvi stvara.
Sava Nemanjić je Srbima bio prvi verski poglavar, prvi pisac, prvi državnik, prvi zakonopisac, prvi diplomata, prvi prosvetitelj, prvi lekar…
Delo Save Nemanjića jeste delo po kome se narod srpski prepoznaje u svojoj državi, u svojoj veri, u svom uverenju, u svom jeziku, u svojim zakonima i u svojoj pravdi.
I pre Save Nemanjića bili smo Srbi, jer od njega znamo da smo Srbi.
Delo Save Nemanjića jeste krštenica srpskog naroda, svedočanstvo oo njegovom istorijskom punoletstvu, jemstvo kako se podiže dedovina, njegova tapija na srpsku zemlju, testament kojim se nasleđuje otadžbina, dokaz istoriji da je zauvek izborio mesto na karti Evrope i zavet da mu to mesto niko ne sme i ne može oduzeti.
Trajnost ovog dela navela je svet da ga i on zove Sveti Sava Srpski.
Istorija svetske književnosti vremena u kome je živeo nema značajnijeg imena od Svetog Save.
Njegovo delo jeste u nizu onih dela vizantijskih mudraca, učenjaka i književnika, kojima se premošćuje epoha antike i epoha renesanse i evropskoj kulturi omogućuje njena neprekidnost.
Slaveći Svetog Savu slavimo sebe, jer je njemu istorija dodelila najveću ljudsku titului da bude učitelj svoga anroda u stremljenju ka najvišim vrednostima koje potvrđuju jedan narod.
Sam spomen na Svetog Savu obaveza je naroda da sve što je izborio i sačuva.
Ne zaboravljajuući Svetog Savu i njegovo delo, mi mislimo na budućnost naroda i naših pokolenja.
Pomisao na delo Svetog Save završava se pitanjem: šta li je to tako vredno što mi stvaramo i šta ćemo za budućnost ostaviti?
Sava je prvi srpski potpis i tim imenom se potpisuje čitav njegov narod.
Sava je samoimenovanje Srba.
Sveti Sava je pamćen i slavljen nekoliko vekova, a zaboravljen i prećutkivan nekoliko decenija. Opravdano je slavljen, neopravdano zaboravljen. Bio je to pokušaj da se preseče večna nit istorije.
Pokušaj očito nije uspeo, jer veće i tačnije adrese u istoriji nemamo.
Sveti Sava je srpski pristup Bogu živom, ali i pristup Boga živog Srbima.
